انتشار ترجمه منظوم شاهنامه فردسي
به زبان آذري در باكو
ترجمه منظوم شاهنامه فردوسي شاهكار جهاني و جاودان ادب فارسي به زبان آذري در باكو منتشر و طي مراسمي از آن رونمايي شد. مترجم اين اثر گرانقدر پروفسور محمد مبارز عليزاده شرقشناس و ايرانشناس برجسته و شهير ايران شمالي بود كه چندي پيش به رحمت ايزدي پيوست. وي ترجمه شاهنامه را در مدت قريب به سي سال به زبان آذري و در قالب نظم ( شعر ) به پايان رسانده و كار چاپ و نشر آن را در اختيار رايزني فرهنگي جمهوري اسلامي ايران در باكو قرار داده بود.
ترجمه اين اثر ارزشمند در دو جلد به رسيده است.
به گزارش بخش مطبوعاتي " حركت آزاديبخش ايران شمالي "ويرايش ادبي اين ترجمه منحصر به فرد را پروفسور شاهين فاضل انجام داده كه يكي از شاعران مطرح و از شرقشناسان دوره كنوني ايران شمالي است: ويرايش نهايي آن نيز توسط آقاي پروفسورعلي بالا حاجي زاده انجام گرفته كه او نيز از اساتيد نام آشناي رشته شرقشناسي و صاحب تحقيقات و تاليفات بسيار در اين زمينه است.
در مراسم رونمايي از ترجمه اين شاهكار ادب فارسي كه با حضور دهها تن از اساتيد دانشگاه ها و شخصيت هاي علمي و ادبي ايران شمالي و جمعي از ايرانيان در سالن اجتماعات رايزني برگزار شد، ضمن تشريح و تبيين ابعاد علمي و عظمت اين كار ماندگار از سوي تني چند از حاضران، از فرزندان مرحوم پروفسور عليزاده ( آقايان آراز عليزاده رهبر حزب سوسيال دموكرات ايران شمالي، زرتشت عليزاده تحليلگر معروف مسائل سياسي اين كشور و خانم نوشابه عليزاده شرقشناس و استاد دانشگاه ) تجليل به عمل آمد.
ترجمه منظوم آثار كلاسيك و شاهكارهاي ادب فارسي بويژه ديوان هاي شعر بزرگان اين عرصه، در دهه هاي گذشته امري مورد اهتمام در ايران شمالي بوده و در دوران حاكميت شوروي، تعداد قابل توجهي از آنها در قالب شعر و به صورت منظوم به زبان آذري ترجمه و منتشر شده بود. از اين شمار، مي توان به ترجمه منظوم خمسه نظامي، ديوان خاقاني، غزليات حافظ ، سروده هاي سعدي و.... اشاره كرد. در اين ميان، شاعراني فارسي گوي بزرگي نظير نظامي گنجوي، خاقاني شرواني، فلكي و... بيشتر مورد توجه قرار گرفته اند و آثار آنان تمام و كمال به آذري ترجمه و انتشار يافته است. كاري كه در نوع خود علي رغم داشتن ملاحظات سياسي در كنارش، بي نظير ويا حداقل كم نظير است.
قابل انكار نيست كه ايران شمالي، يكي از مناطق رونق و شكوفايي شعر و زبان و ادب فارسي بوده و در قرن ششم هجري با درخشندگي نظامي گنجوي و خاقاني شرواني در اين منطقه ، به اوج شهرت در زمينه شعر و ادب فارسي رسيده بود. لذا،همواره در اين منطقه به شاهكار ها و آثار گرانسنگ شعر و ادب فارسي توجه زياد و ويژه اي، هم از طرف دولتمردان و هم از سوي محققان، عالمان، شاعران و اساتيد زبان و ادب فارسي شده است ، به طوري كه در حال حاضر گنجينه اي عظيم از اين آثار در آنجا وجود دارد.
انستيتوي نسخ خطي آكادمي ملي علوم ايران شمالي در حال حاضر هزاران نسخه خطي با ارزش و منحصر به فرد از آثار و متون كهن فارسي در خود جاي داده است كه ميراث گرانبهايي به حساب مي آيد و مي تواند زمينه و بستر مناسبي براي همكاري مشترك ايران شمالي با ايران در راستاي گسترش و روابط علمي و فرهنگي دو طرفه باشد.
علاوه بر اين، فعاليت هاي انستيتوي شرق شناسي آكادمي ملي علوم اين منطقه و در كنار آن گروههاي آموزشي شرقشناسي كه در اكثر دانشگاه هاي ايران شمالي وجود دارد فرصت مناسبي براي ترويج زبان و ادب فارسي است . زبان فارسي در طول قرنها زبان ملي و ادبي مردم ايران شمالي بوده و هزاران اثر درباره ادب و فرهنگ و تاريخ ايران شمالي به اين زبان وجود دارد .اما نسل حاضر به دليل تغيير الفباي اصيل و ملي توسط روسها و از آن پس توسط پان تركيستهاي غربزده به الفباي مسيحيت نميتواند با منابع تاريخي و ميراث فرهنگي خود ارتباط برقرار كند.
لازم به ذكر است كه مرحوم پروفسور عليزاده مترجم شاهنامه فردوسي، گزيده اي از اشعار و غزليات حضرت امام ( ره ) را نيز به زبان آذري ترجمه منظوم كرده بود كه آنهم چندي پيش در باكو منتشر و در اختيار علاقه مندان قرار گرفت و با استقبال خوبي در ميان شاعران، ايرانشناسان و دوستداران آن حضرت روبرو شدند.
گفتني است شاعر معروف ميرزا علي اكبر صابر نيز بخش هايي از شاهنامه فردوسي را به زبان اذري ترجمه كرده است كه در نوع خود از لحاظ زيبايي و ساختار محكم و حماسي بينظير است.